Jaarverslag 2008
Binck Bank
- Bestuursverslag over het jaar 2008
- Risicobeheer onder Bazel II en Pijler III toelichting
- In control-verklaring
- Personeel en organisatie
- Maatschappelijk verantwoord ondernemen
Risicobeheer onder Bazel II en Pijler III toelichting
Beheersing van het kredietrisico Voorzieningen voor effectenkredieten Beheersing van het marktrisico Beheersing van het operationeel risico Beheersing van settlementrisico Beheersing van het renterisico Beheersen van het liquiditeitsrisico Liquiditeitspositie per jaareinde 2008 Liquiditeitsrisicobeleid en relevante beheersmaatregelen Raamwerk liquiditeitsbeheersing
5. Beschrijving relevante risico's, modellen en beheersingsmaatregelen
Onderstaand worden de voor BinckBank relevante risico's op hoofdlijnen beschreven. Het identificeren, analyseren en beoordelen van risico's en het ontwerpen en implementeren van relevante beheersmaatregelen en het uitvoeren van stress testen is een continu proces binnen BinckBank.
Beheersing van het kredietrisico Het kredietrisico heeft betrekking op het niet nakomen van een verplichting door een tegenpartij en/of uitgevende instelling die is betrokken bij de handel in - respectievelijk de uitgifte van - een financieel instrument en zodoende BinckBank financieel benadeelt. Dit kredietrisico heeft betrekking op de posten welke in de balans zijn opgenomen onder Bankiers, Financiële activa (inclusief effecten kredieten) en Overige activa. Bij voornoemde balansposten wordt voornamelijk naar de kredietwaardigheid van de tegenpartij gekeken (behalve voor effectenkredieten, aangezien deze volledig gedekt zijn door onderpand van effecten). |
|
|
BinckBank verstrekt kredieten aan; centrale overheden, lagere overheden voorzover door de centrale overheid gegarandeerd, centrale banken en andere banken en kredietinstellingen met een minimale rating van AA- (Fitch of vergelijkbaar). Dit behelst kortlopende kredieten variërend van dagbasis tot maximaal maandbasis. Hierbij loopt BinckBank een risico op de tegenpartij (een tekortkoming van een tegenpartij aan wie krediet is verstrekt). Kredietverlening vindt plaats binnen een van tevoren door de Treasury commissie vastgesteld limietenstelsel per tegenpartij. De afdeling Treasury is gehouden aan strikte eisen, conform treasurybeleid, voor het uitzetten van geld bij tegenpartijen. Hierbij worden intern opgestelde limieten voor zowel de hoogte als de looptijden bij geaccordeerde tegenpartijen in acht genomen. Het hieruit voortvloeiende kredietrisico wordt bewaakt door periodieke kredietrevisie.
De beleggingsportefeuille van BinckBank heeft als doel om het liquiditeitsoverschot in de markt uit te zetten, zodanig dat de rentemarge tussen de kosten van de aantrekking en de opbrengst van de uitzetting wordt geoptimaliseerd gegeven de risk appetite van de onderneming. Daarbij moet voldaan worden aan randvoorwaarden conform het risicobeheer/beleid. De risicobereidheid blijkt uit het beleid om uitsluitend te investeren in veilige en liquide instrumenten welke ook als onderpand kunnen worden aangeboden bij de Europese Centrale Bank, waarbij tevens moet worden voldaan aan het onderstaande liquiditeitsallocatiemodel:
Per 31 december 2008 zag de vervalkalender van de uitzettingen van BinckBank er als volgt uit:
|
|
BinckBank accepteert onder bepaalde voorwaarden bankgaranties van een verstrekkende bank in opdracht van haar cliënt. De ontvangen bankgaranties worden alleen geaccepteerd van kredietinstellingen met een 'Investment Grade' rating volgens Fitch maatstaven.
BinckBank biedt klanten de mogelijkheid, middels de cliëntenovereenkomst, gebruik te maken van bevoorschotting op onderpand van effecten. Deze bevoorschotting kan ingezet worden ter dekking van de marginverplichting, het opnemen van krediet voor de aankoop van effecten of het verstrekken van bankgaranties op de effectenrekening. In al deze gevallen heeft BinckBank een kredietrisico op de cliënt. Door de aard van de kredieten en de verkregen zekerheden is het kredietrisico beperkt. Bij kredieten op onderpand van financiële instrumenten is de hoogte van het verstrekte krediet mede afhankelijk van de liquiditeit en prijs van het betrokken effect. De kredietbewaking vindt plaats door de afdeling Risico Management. Deze afdeling bewaakt de verstrekte kredieten op geautomatiseerde wijze en op basis van real-time koersen. Het risico bij de kredietverlening betreft daarom de waardemutatie van de in onderpand verkregen zekerheden. Hierbij wordt door de afdeling Risico Management specifiek gelet op ongewenste concentraties in portefeuilles van klanten. Het concentratierisico doet zich voor op het moment dat er bij een cliënt/groep van verbonden cliënten en/of eenzijdige beleggingsportefeuille sprake is van een onacceptabel niveau van concentraties in verstrekte kredieten. De afdeling Risico Management toetst dagelijks concentraties en neemt waar nodig maatregelen conform beleid om te hoge concentraties in te perken. Voor dit risico houdt BinckBank € 2,4 miljoen aan. |
|
Bevoorschotting voor alle producten wordt bepaald volgens de richtlijnen die door de risicocommissie zijn vastgesteld met inachtneming van de limieten zoals gesteld in artikel 152 uit besluit gedragstoezicht financiële ondernemingen. BinckBank hanteert een bovengrens van 70% bevoorschotting op aandelen en 80% op obligaties, dit is in vergelijking met de standaard toezichthoudersbenadering (maximaal 89,4% bij 5 dagen) voor bepaling van het kredietrisico onder Bazel II prudent. BinckBank heeft zich tegenover haar cliënten het recht voorbehouden om te allen tijde zonder voorafgaande mededeling de bevoorschotting aan te passen. Toegestane limieten laten zich vertalen naar een maximale bestedingsruimte. Deze bestedingsruimte is uit te drukken in een dekkingsgraad waarbij de minimale eis een dekkingsgraad van 1 weerspiegelt. De mate waarin de cliënt boven de 1 zit geeft de relatieve overdekking ten opzichte van de minimale eis aan. Extra dekking kan verkregen worden door bankgaranties te overleggen, onderpand in de vorm van effecten aan te leveren en door het vergroten van de liquide middelen. Als de dekkingsgraad onder de 1 komt zit de cliënt in de tekortenprocedure. Wanneer er geen dekkingsgraad is (dekking is nul) gaat de cliënt over van de tekorten procedure naar de incasso procedure.
Per 31 december 2008 stond er € 1,0 miljoen aan incasso's open bij 5.286 cliënten en stond er € 15,8 miljoen uit aan kredieten behorende aan cliënten in de tekortenprocedure. Deze € 15,8 miljoen staat gelijk aan 1,1 % van de totale kredietverlening. |
|
Toegestane limieten worden per cliënt vastgelegd en door het handelssysteem afgedwongen. Primaire limietbewaking geschiedt doordat het systeem géén nieuwe transacties toestaat als hierdoor een limiet wordt overschreden, dit alles op basis van real-time koersen. Risico Management houdt dagelijks toezicht op het verstrekte effectenkrediet door middel van de tekortenprocedure. Deze procedure is een wettelijke verplichting die volgt uit Besluit gedragstoezicht financiële ondernemingen artikel 85 en 86. Een cliënt met een tekort in de bestedingsruimte moet, na constatering van dit tekort door BinckBank, het tekort in principe binnen 5 handelsdagen aanzuiveren. Indien de cliënt geen maatregelen neemt om dit tekort aan te zuiveren zal BinckBank ten laatste op dag 5 zelf overgaan tot gedwongen sluiting van posities teneinde het tekort aan te zuiveren.
Door gewijzigde marktomstandigheden kan het voorkomen dat het bevoorschottingspercentage onvoldoende dekking biedt voor mogelijk toekomstige koersbewegingen. Risico Management houdt hier dagelijks toezicht op en zal zonodig direct de bevoorschotting hiervoor aanpassen, conform het bevoorschottingsbeleid.
Voorzieningen voor effectenkredieten Voorzieningen voor oninbare effectenkredieten worden individueel bepaald. Er zijn geen collectieve voorzieningen. De hoogte van de voorziening is afhankelijk van de afspraken die met de klant zijn gemaakt omtrent de aflossing. De totale voorziening ultimo 2008 bedroeg € 0,5 miljoen en bedraagt 46% van de totaal openstaande incasso's. In geval Risk Management niet de mogelijkheid heeft het bedrag te incasseren wordt dit uit handen gegeven aan een incassobureau.
Beheersing van het marktrisico Het enige marktrisico dat BinckBank loopt is valutarisico. Het valutarisico is het risico van schommelingen in de waarde van in vreemde valuta luidende posten als gevolg van wijzigingen in valutakoersen. Beleid is om geen actieve handelsposities in te nemen. Valutaposities voortvloeiend uit operationele activiteiten dienen dezelfde dag te worden ingedekt waarop deze bekend worden. Door de huidige systeeminrichting binnen BinckBank, worden valutaposities voortvloeiend uit cliënttransacties pas één werkdag later zichtbaar. Het valutarisico op deze posities gedurende deze vertraging van één werkdag wordt beschouwd als een geaccepteerd risico. Tot slot is het beleid dat het translatierisico op financiële deelnemingen in principe niet wordt ingedekt. Er worden geen stress testen uitgevoerd op valutarisico. In boekjaar 2008 zijn geen materiële winsten of verliezen geboekt op valutaposities.
Beheersing van het operationeel risico In de operationele processen van BinckBank kunnen tal van onverwachte gebeurtenissen optreden die verliezen veroorzaken of het bereiken van doelstellingen verhinderen. Processen, systemen en mensen kunnen falen, medewerkers kunnen fraude plegen, er kunnen incidenten optreden en de dagelijkse processen kunnen worden verstoord door een calamiteit of systeemstoring (IT-risico). De risico's die uit dergelijke gebeurtenissen voortvloeien vallen onder de noemer operationele risico's. Verliezen als gevolg van operationeel risico zijn onvermijdelijk. Voor vele vormen van voorzienbare verliezen als gevolg van operationeel risico is BinckBank verzekerd bij derden. Als buffer voor onverzekerde (onvoorziene) verliezen beschikt BinckBank over een wettelijk vereist kapitaalbeslag voor operationeel risico.
Operationeel risico in algemene zin is een gevolg van ontoereikend handelen in de dagelijkse verwerking van transacties met cliënten of andere belanghebbenden, de wijze van afhandeling van deze transacties, ontoereikende procedures en maatregelen voor een tijdige detectie van gebreken, kwantitatieve en kwalitatieve tekortkomingen of beperkingen in de menselijke sfeer, gebrekkige besluitvorming als gevolg van ontoereikend management informatie en het niet juist naleven van interne beheersingsprocedures.
De berekening van de kapitaaleisen wordt gedaan aan de hand van de 'basic indicator approach', waarbij de kapitaaleisen voor operational risk berekend worden middels een door de toezichthouder voorgeschreven percentage van 15% van de totale baten. Normaal gesproken wordt de berekening gedaan over het gemiddelde van de baten over de 3 afgelopen verslagjaren. Gezien de groei van BinckBank berekent BinckBank de kapitaaleisen als 15% van de baten van het vorige voorgaande verslagjaar. Voor 2008 komt deze berekening neer op 15% van € 149,0 miljoen is € 22,4 miljoen.
De interne doelstelling is dat de operationele verliezen uit de reguliere business op jaarbasis niet groter mogen zijn dan 1,0% van de baten. Onder operationele verliezen wordt verstaan:
Over 2008 bedroegen de operationele verliezen 0,86% van de totale baten en daarmee is BinckBank binnen haar interne doelstelling gebleven.
Het operationeel risico wordt beheerst door de structuur van de organisatie waarin diverse maatregelen van interne controle zijn geïncorporeerd en beginselen die BinckBank hanteert voor het beheersen van het operationeel risico. Enkele belangrijke onderdelen hiervan zijn:
Onder IT-risico wordt verstaan de bestaande of toekomstige bedreiging van het vermogen en het resultaat van BinckBank als gevolg van tekortkomingen in de toegepaste technieken. BinckBank is in hoge mate afhankelijk van IT in algemene zin. Tekortkomingen op IT-gebied kunnen resulteren in een significante bedreiging van het vermogen en resultaat. De opzet van de IT-organisatie met daarin diverse maatregelen van interne controle beheersen dit risico. Dit betreft maatregelen op het gebied van onder andere IT-beleid, beveiligingsbeleid, incidentmanagement, change management en beschikbaarheids- en performancemanagement. Tevens beschikt BinckBank over een uitwijkfaciliteit in geval van een calamiteit. Jaarlijks laat BinckBank externe partijen specifieke IT-gerelateerde deelgebieden onderzoeken en hierover rapporteren.
BinckBank is een internetbank en heeft daarmee per definitie een groot inherent risico voor externe fraude door computercriminelen. BinckBank is zich terdege van dit risico bewust. BinckBank voert een zeer actief beveiligingsbeleid, dat permanent wordt geëvalueerd. Een belangrijk onderdeel daarvan is een jaarlijks terugkerende 'legal hack', waarbij een derde partij in opdracht van BinckBank probeert de systemen van BinckBank te kraken.
Risico's die voortvloeien uit de uitbesteding van bedrijfsprocessen behelzen de bestaande of toekomstige bedreiging van het vermogen en het resultaat van BinckBank uit hoofde van het structureel door derden laten leveren van diensten die deel uitmaken van de bedrijfsprocessen van BinckBank. BinckBank heeft de volgende processen uitbesteed; salarisverwerking België, salarisverwerking Frankrijk, administratie Frankrijk branche, beheer beleggingsportefeuille BinckBank, externe bewaring van effecten, (gedeeltelijke) orderexecutie. Voor alle externe werkzaamheden zijn service level agreements afgesloten, waarover periodieke controle plaatsvindt.
Beheersing van settlementrisico Het settlementrisico is van toepassing op de institutionele brokerage-activiteiten. Dit betreft een zeer beperkt aantal cliënten dat incidenteel een order via BinckBank laten uitvoeren, met name cross border settlements. Contractueel is een maximum bedrag vastgelegd per wholesale cliënt betreffende het totaal nog af te rekenen bedrag. Uitgangspunt is de kredietwaardigheid van de cliënt, welke door Risico Management onafhankelijk wordt vastgesteld. Risico Management bewaakt deze limieten en informeert de tegenpartij indien deze tegen de vastgestelde limiet aankomt.
De risicocommissie van BinckBank heeft besloten om hiervoor € 1,0 miljoen kapitaal aan te houden. Er worden voor het settlementrisico geen stress testen uitgevoerd.
Diverse factoren zoals; verlies van klanten dan wel afnemende klanten groei, dalende handelsvolumes, lagere gemiddelde orderwaarden, prijsdruk van concurrenten, etc. kunnen resulteren in lagere inkomsten dan wel verliezen voor BinckBank. BinckBank is actief in een zeer competitieve omgeving waarin concurrenten, veelal zeer grote financiële instellingen, een grote naamsbekendheid en ruimere financiële middelen hebben. Tevens opereert BinckBank in een economisch turbulente omgeving. Internationale economische (conjuncturele) omstandigheden en de kredietcrisis beïnvloeden financiële markten wereldwijd en daarmee indirect het resultaat en vermogen van BinckBank. Daarnaast kunnen tekortkomingen uit hoofde van ongunstige bedrijfsbesluiten, slechte uitvoering van bedrijfsbesluiten en onvoldoende response op veranderingen in het ondernemingsklimaat in het algemeen negatieve effecten hebben op het bedrijfsresultaat en vermogen van BinckBank. BinckBank houdt voor dit risico geen extra vermogen aan. Deze beslissing is gebaseerd op basis van een statistisch financieel voorspellingsmodel met werkelijke data van de afgelopen twee jaar. Hierin wordt eveneens de mogelijkheid van een impairment op de acquisitie van Alex in ogenschouw genomen. De afdeling planning & control maakt op kwartaal basis financiële forecasts en rekent stressscenario's door teneinde de toereikendheid van het aangehouden kapitaal te beoordelen. Beheersing van het renterisico Renterisico vloeit voort uit de mogelijkheid dat wijzigingen in rentetarieven een negatieve invloed op de toekomstige winstgevendheid kunnen uitoefenen.
BinckBank beschikt over een beleggingsportefeuille bestaande uit vastrentende waarden, welke gespreid is over verschillende looptijden. De invulling van de beleggingsportefeuille wordt door de Treasury Commissie bepaald. De beleggingsportefeuille is onderhevig aan waardemutaties door wijzigingen in de rentetarieven en de kredietwaardigheid van de uitgevende instelling / garantieverstrekkers van deze obligaties.
Voor het meten van de renterisico's in de beleggingsportefeuilles van BinckBank wordt gebruik gemaakt van een zelf opgezet Value-at-Risk model. Binnen dit model is het mogelijk om met een bepaalde mate van zekerheid het maximale verlies over een gegeven periode op de beleggingsportefeuille te berekenen. Deze variabelen zijn aan te passen om de verschillende scenario's door te rekenen. Als brondata dienen de historische gegevens van de afgelopen 10 jaar. Op basis van deze data wordt de variantie van en de correlatie tussen kasstromen uit de verschillende instrumenten in de beleggingsportefeuille bepaald. Voor stressscenario's wordt een separaat model gehanteerd. Hiervoor worden op de rentetechnische balans diverse stressscenario's doorgerekend. Als basis dient de dataset over het jaar 2008 aangezien hier sprake was van een grote fluctuatie in de rentestand. Door de (extreme) ontwikkelingen op de financiële markten over deze afgelopen periode wordt er voor gekozen deze data ook als uitgangspunt te nemen voor het stresstesten van het renterisico.
Uitgaande van een aanhoudingsperiode van 10 handelsdagen bedraagt het maximale verlies op de portefeuille € 6,1 miljoen bij een betrouwbaarheidsinterval van 99,0%. De aanhoudingsperiode van 10 handelsdagen is gekozen rekeninghoudend met de verminderde liquiditeit van sommige instrumenten in de beleggingsportefeuille. BinckBank gaat ervan uit een groot deel van haar beleggingsportefeuille binnen deze termijn tegen fair market prices te kunnen liquideren. BinckBank houdt derhalve € 6,1 miljoen kapitaal aan ter dekking van het renterisico. Beheersen van het liquiditeitsrisico Het liquiditeitsrisico is het risico dat liquide middelen en beleggingen niet (in voldoende mate) ter beschikking staan, waardoor BinckBank niet op korte termijn aan haar verplichtingen kan voldoen. BinckBank besteedt zeer veel aandacht aan het beheersen van dit risico, zodat zij te allen tijde beschikt over adequate liquide reserves en steeds aan haar financiële verplichtingen kan voldoen. Het liquiditeitsrisicomanagement is zodanig ingericht dat de effecten van BinckBank specifieke stressfactoren - zoals negatieve publiciteit, verhoogde handelsactiviteiten van klanten (netto koop) en aanpassingen in rentevergoedingen door concurrenten - kunnen worden opgevangen.
In het geval dat klanten de door hen toevertrouwde middelen massaal zouden opeisen of wanneer deze toevertrouwde middelen collectief worden ingezet om te beleggen, doet het risico zich voor dat BinckBank niet kan voldoen aan haar verplichtingen jegens crediteuren. Het liquiditeitsrisicobeleid van BinckBank richt zich dan ook met name op het beheersen van dit aspect van het liquiditeitsrisico.
De aan BinckBank toevertrouwde middelen worden in de eerste plaats gebruikt om de vraag naar effectenkredieten te financieren, deze kunnen in geval van liquiditeitstekorten niet liquide gemaakt worden. Aangezien de aanwezige liquide middelen de vraag naar effectenkredieten ruim overstijgen worden de overtollige liquiditeiten kort uitgezet in de geldmarkt (geldmarktuitzettingen) en belegd in de eigen beleggingsportefeuille (0 tot 3 jaar). Het liquiditeitsrisico wordt bewaakt door een dagelijkse bepaling van de liquiditeitspositie waarbij al deze posten in aanmerking worden genomen.
Liquiditeitspositie per jaareinde 2008 De gehele beleggingsportefeuille kan in geval van nood naar verwachting - afhankelijk van de liquiditeit in de markt - binnen 10 dagen liquide gemaakt worden (gedwongen verkopen zouden met verliezen gepaard kunnen gaan). Daaruit kan worden geconcludeerd dat BinckBank naar verwachting niet snel in de liquiditeitsproblemen zal komen.
Het liquiditeitsrisico wordt ondermeer gestuurd op netto (activa minus passiva) vervallende nominale bedragen per looptijd in een zogenaamd gap profiel. In de jaarrekening onder toelichting 44 op pagina 146 staat het gap profiel van BinckBank weergeven op basis van contractuele resterende looptijd.
Liquiditeitsrisicobeleid en relevante beheersmaatregelen BinckBank hanteert een prudent liquiditeitsrisicobeleid dat er op gericht is om het hoofd te bieden aan een crisis in de liquiditeitspositie als gevolg van onverwacht opvragen van toevertrouwde middelen. Het liquiditeitsrisicobeleid van BinckBank is gebaseerd op de volgende elementen: liquiditeitsbeheer uitgaande van een 'going concern' situatie en het bewaken van de liquiditeit van activa en maatregelen voor onvoorziene gebeurtenissen. Het fundament voor het liquiditeitsrisicomanagement wordt gevormd door de samenstelling van de beleggingsportefeuille en geldmarktuitzettingen in een going concern omgeving. De dagelijkse cash management activiteiten worden uitgevoerd door de afdeling treasury en liggen in het verlengde van de operationele kasbehoefte van BinckBank en vinden plaats volgens de richtlijnen van de toezichthouder op dit gebied. Een belangrijke indicator voor het liquiditeitsrisico is het surplus in de liquiditeitstoets van DNB (de weeks- en maandperiode). Hierbij wordt uitgegaan van een going concern situatie met verval van bestaande geldmarktuitzettingen en beleggingen en een bepaalde mate van stress voor spaar- en creditgelden. De maatregelen voor onvoorziene gebeurtenissen zijn opgenomen in het 'Liquidity Contingency Plan'. Raamwerk liquiditeitsbeheersing Het raamwerk liquiditeitsbeheersing bestaat uit vier stappen die continu worden doorlopen ter beheersing van het liquiditeitsrisico.
|
|
Integriteitsrisico is het risico dat gedragsregels die volgen uit BinckBank-normen, maatschappelijke normen en wet- en regelgeving onvoldoende worden nageleefd. Integriteitsrisico kan resulteren in directe schade (zoals als gevolg van claims en boetes) en in vervolgschade (zoals reputatie schade of schade als gevolg van fraude). In veel gevallen betreft het schades die tot een redelijk bedrag verzekerd zijn. Om dit risico te beheersen worden heldere interne normen en gedragsregels gehanteerd die BinckBank intern duidelijk gecommuniceerd heeft. BinckBank heeft een Compliance Officer in dienst, die handelt op basis van vastomlijnde rapportagelijnen en een escalatieprocedure. Tezamen met de afdeling Juridische Zaken is de Compliance Officer verantwoordelijk voor het tijdig en juist informeren van leidinggevenden en het bestuur teneinde te bewerkstelligen dat de activiteiten van BinckBank blijven voldoen aan de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Ook beschikt BinckBank over een 'klokkenluidersregeling', een 'klikplicht' procedure, een Security Officer en een Privacy Officer.
|